
/تعریف (معرفی رشته فناوری اطلاعات)/
فناوری اطلاعات بسیار از علم رایانه وسیعتر (و مبهم تر) است. این اصطلاح در دهه ۱۹۹۰ جایگزین اصطلاحات پردازش دادهها و سیستمهای اطلاعات مدیریت شد که در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۶۰ بسیار رایج بودند. فناوری اطلاعات معمولاً به تولید و پردازش و نگهداری و توزیع اطلاعات در موسسات بزرگ اشاره دارد.
دانش فناوری اطلاعات و رایانه با هم فرق میکنند، البته در موارد زیادی با هم اشتراک دارند. اگر علم رایانه را مشابه مهندسی مکانیک بگیریم، فناوری اطلاعات مشابه صنعت حمل و نقل است. در صنعت حمل و نقل، خودرو و راهآهن و هواپیما و کشتی داریم. همه اینها را مهندسان مکانیک طرح میکنند. در عین حال در صنعت حمل و نقل مسائل مربوط به مدیریت ناوگان و مدیریت ترافیک و تعیین استراتژی حمل و نقل در سطح شرکت و شهر و کشور مطرح است که ربط مستقیمی به مهندسی مکانیک ندارد اما فناوری اطلاعات و ارتباطات(آیسیتی) مهمترین مقوله در این زمینهاست.
/عناصر اصلی/
فناوری اطلاعات متشکل از چهار عنصر اساسی (انسان، ساز و کار، ابزار، ساختار) است، به طوری که در این فناوری، اطلاعات از طریق زنجیره ارزشی که از بهم پیوستن این عناصر ایجاد میشود جریان یافته و پیوسته تعالی و تکامل سازمان را فراراه خود قرار میدهد:
امروزه معنای اصطلاح «فناوری اطلاعات» بسیار وسیع شدهاست و بسیاری از جنبههای محاسباتی و فناوری را دربر میگیرد و نسبت به قبل شناخت این اصطلاح آسانتر شدهاست. چتر فناوری اطلاعات تقریباً بزرگ است و بسیاری از زمینهها را پوشش میدهد. متخصصین فناوری اطلاعات وظایف متنوعی دارد، از نصب برنامههای کاربردی تا طراحی شبکههای پیچیده رایانهای و پایگاه دادههای اطلاعاتی. چندی از زمینههای فعالیت متخصصین فناوری اطلاعات میتواند موارد زیر باشند: فناوری اطلاعات و علوم کتابداری و اطلاع رسانی ارتباط تنگاتنگی با هم دارند.
در ایران متولی اصلی فناوری اطلاعات و ارتباطات را وزارت اطلاعات و فناوری ارتباطات میدانند .
در بیشتر کشورها این دانش در دانشگاهها با عنوان رشته «فناوری اطلاعات» (Information Technology) شناخته میشود، در حالیکه در ایران بر اساس تصمیم سازمان آموزش عالی کشور عنوان (مهندسی فناوری اطلاعات)برای این رشته بکار برده میشود و رشته ای نیز تحت عنوان مهندسی فناوری اطلاعات و ارتباطات(ICT) به پیشنهاد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اخیراً در دانشگاههای ایران تدریس می شود همچنین رشتهای با عنوان فقط «فناوری اطلاعات» وجود ندارد. همچنین رشتهٔ میانرشتهای دیگری با عنوان رشته (مدیرت فناوری اطلاعات) در دانشگاههای ایران و دیگر کشورها وجود دارد که از ترکیب دو رشته "مدیریت" و «فناوری اطلاعات» به وجود آمدهاست. رشته مهندسی فناوری اطلاعات به چگونگی سازماندهی و ساماندهی دادهها میپردازد و رشته مدیریت فناوری اطلاعات به چگونگی تدوین سیستم و استفاده از دادهها میپردازد. هرکدام از این رشتهها دارای گرایشهای ویژه خود هستند که در دانشگاههای ایران به شرح زیر اند:
گرایشهای رشته مهندسی فناوری اطلاعات:
در بیشتر کشورها دانش «فناوری اطلاعات» در دانشگاهها با عنوان رشته «فناوری اطلاعات» (Information Technology) شناخته میشود، در حالیکه در ایران بر اساس تصمیم سازمان آموزش عالی کشور عنوان «مهندسی فناوری اطلاعات» برای این رشته بکار برده میشود و رشتهای با عنوان فقط «فناوری اطلاعات» وجود ندارد. همچنین رشتهٔ میانرشته دیگری با عنوان رشته (مدیریت فناوری اطلاعات) در دانشگاههای ایران و دیگر کشورها وجود دارد که از ترکیب دو رشته «مدیریت» و «فناوری اطلاعات» به وجود آمده است. رشته مهندسی فناوری اطلاعات به چگونگی سازماندهی و ساماندهی دادهها میپردازد و رشته مدیریت فناوری اطلاعات به چگونگی تدوین سیستم و استفاده از دادهها میپردازد. اخیراً نیز رشتهای تحت عنوان مهندسی فناوری اطلاعات و ارتباطات(ICT)در ایران ایجاد شده که در واقع از چند سال پیش در دانشگاههای دنیاتدرس شده و علاوه بر مباحث سازماندهی و مدیریت دادهها به مباحث ارتباطی و تکنولوژیهای جدید ارتباطی از قبیل NGN و غیره در این رابطه میپردازد. گرایشهای رشته مهندسی فناوری اطلاعات در دانشگاههای ایران به شرح زیر اند:
/مهندسی فناوری اطلاعات/
از جمله کاربردهای فناوری اطلاعات میتوان استفاده بهینه از اطلاعات برای کاربردهای مختلف دانست، یعنی متخصص این رشته باید بتواند اطلاعات را جمعآوری، دستهبندی و پردازش کرده و به موقع از آن استفاده نماید. از همین رو کارشناس این رشته باید مبانی رایانه را بداند. به عبارت دیگر هستـه اصلی این رشته همان هسته اصلی مهندسی رایانه است، ولی چون یکی از توانمندیهای اصلی کارشناسی این رشته بهرهوری به موقع و صحیح از اطلاعات است، دانشجو باید دارای اطلاعات جنبی در زمینههای مختلف باشد. برای مثال، فردی که میخواهد از این فناوری در تجارت الکترونیکی استفاده کند باید مدیریت بداند یا فردی که میخواهد از آن در آموزش از راه دور بهره ببرد، باید با روشهای آموزش آشنا باشد
/متولي فناوري اطلاعات در ايران/
در ايران هميشه بحث بر سر متولي اصلي فناوري اطلاعات وجود داشت تا با تغيير نام وزارت پست و تلگراف و تلفن در سال 1382 به وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و مهمتر از آن ايجاد معاونت فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات، خود را متولي اصلي فناوري اطلاعات در كشور مطرح ساخت. از این سال به بعد توسعه همه جانبهای در این وزارتخانه صورت گرفت تا شرکتها و مراکز متعددی زیر مجموعه آن تشكل يافتند و هر یک از آنها با توانمندیها و فعالیتهای بسیار، تحولات فراوانی را شکل داده و باعث گسترش وضع ارتباطی کشور در بخشهای پست و مخابرات شدند.معاونت فناوري اطلاعات به منظور تدوین راهبردها،سیاستها،برنامه های بلند مدت و اهداف کیفی و کمی بخش توسعه فناوری اطلاعات و ارائه آن به شورای عالی فناوری اطلاعات معاونتی تحت عنوان معاونت فناوری اطلاعات در ساختار سازمانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در نظر گرفته شد. و كم كم سازمانهايي مثل سازمان فناوري اطلاعات و ارتباطات زيرساخت نيز در اين رابطه شكل گرفتند٪
فناوری اطلاعات
تعريف فناوری اطلاعات
فناوری اطلاعات عبارتست از کاربرد رايانهها و ديگر فناوریها برای کار با اطلاعات. در اينجا هر گونه فناوری اعم از هر گونه وسيله يا تکنيک مد نظر است. عموماً در فناوری اطلاعات به اشتباه، کار با اطلاعات تنها از طريق فناوریهای رايانه و ارتباطات و محصولات مرتبط مد نظر قرار گرفته است. بايد توجه داشت که واژه فناوری عبارتست از مطالعه چگونگی استفاده از ساختههای بشری در دستيابی به اهداف و مقاصدی مانند ارائه محصولات و خدمات؛ اين واژه تنها به خود مصنوعات بشری اشاره نمیکند.
کاربردهای فناوری اطلاعات
(1) سيستمهای اطلاعات؛
(2) کار با رايانه به صورت شخصي؛
(3) علم و پژوهش؛
(4) کنترل فرايند يا وسيله؛
(5) آموزش؛
(6) طراحی با کمک رايانه؛
(7) هوش مصنوعی.